Bu Sayı

Editörden

Marmaris Semineri

  Türkiye güçlü ekonomiye nasıl geçecek?

  Narin: destek, sıkıntıları yaratan sektöre değil, üretene verilmeli

  Devlet Bakanı Mehmet Keçeciler:
"Türkiye'nin problemleri var" diyen haklıdır

  MHP Genel Başkan Yardımcısı Şevket Bülent Yahnici:
250 milyar dolar kaybettik.

  TİSK Yönetim Kurulu Başkanı Refik Baydur:"Ümitlerimizi kırarsak her şeyimizi kaybederiz"

  TİM Yönetim Kurulu Başkanı Oğuz Satıcı: "Güçlü ekonomiye böyle geçilmez"

  Sendikacılar ne diyor?

  Dr. Rüştü BOZKURT: Marmaris semineri ve gözlemler

 Söyleşi

  Necmettin OZTEMİR: İstanbul yaklaşımı: Bir uzlaşma ve dayanışma yöntemi

 Forum

  Lodz'da tekstil forumu

 Yöre

  Kastamonu'da el dokuması yeniden canlandı

 Hukuk

  SENDİKAL NEDENLE FESİH

Söyleşi

"İstanbul yaklaşımı: Bir uzlaşma ve dayanışma yöntemi"

Necmettin OZTEMIR

"TİSK" Başkan Vekili ve

T. Tekstil Sanayii İşverenleri Sendikası II. Başkanı

İstanbul Yaklaşımı'na en büyük krizin patladığı 20 Şubat 2001'in Türkiye manzarasını anlatarak gireyim.
1. Önemli bir devalaüsyon ve astronomik faiz uygulamaları yükü ile kredi borçlarını ödeme zorunluğuna ve işletme sermayesi erozyonuna maruz binler, yüzbinlerce üretim şirketi ve bunların ev ödevlerindeki yanlışlar...Tablomuz bu.
2. Bankalar kredileri geri çağırıyor, birkaç gün içinde senelerin birikimi borçların ödenmesi isteniyor.
3. İcra İflas Hukuku'nun 70 yıl öncesine dayalı anlayışı ve kuralları çerçevesinde alacakların tahsilat yarışına muhatap binler, onbinlerce üretim şirketi.
4. Sonuç: Üretim kapasitelerini kısmak veya tamamen tatil etmek konumunda sayısız müessese.
5. Alacaklı alacağım tahsil edemiyor, borçlu istese de borcunu ödeyemiyor üretim kısıntıda veya tatilde
6. Çözüm: 15 aydır çözüm konuşuluyor. Nereye geldik nerediyiz.

İstanbul yaklaşımını herkes telaffuz ediyor ve uygulanması bekleniyor.
 

Nedir bu İstanbul Yaklaşımı
Bir sihirli değnek değil temelinde Londra yaklaşımı bulunan bir yönetim. Bir uzlaşı ve dayanışma yönetimi. 13 aydır düzenleyemediğimiz ve uygulamaya sokamadığımız bu yöntem 1970'li yılların başında Londra'da düzenlenmiş bilahare İnsol yaklaşımı adını alarak uluslararası ticaret örgütü tarafından benimsenmiş bir uzlaşı ve dayanışma yönetimi. İnsol'dan kasıt çözümsüzlük anlamına gelen İnsolvability. Marifet de çözümsüz görüneni çözmek.
Özetle; 8 ana prensipten oluşan bankaların gönüllü konvansiyonuna dayandırılmış bir yöntem. Çözüm yönetimi.
Ne diyorlar: Birçok alacaklıya muhatap bir borçlu üretim Şti. borçlarım ödemek gücünü kendinde buluyor ve buna da ebit hesapları ile kanıtlayabiliyorsa (Nedir bu ebit: Vergi ve finans hariç yıllık kazanımların toplamı) Bu durumdaki müesseseler bize başvursun. Biz bankalar toplu biçimde bu borçluya muhatap olalım.
- Tahsilat yarışını askıya alalım ve
- Bu borçlu müessesenin çalışarak borcunu ödeme gücü oluşacak ise ona yardımcı olalım.
Borcunu nasıl ödeyecek? Tabii ki katma değer üreterek.
Bu konunun ulusal ekonomi ve sosyal yapı açısından önemi nedir?

Serbest rekabet yarışında şu veya bu sebeple tökezleyen yarışçıları kazanmak. Bir yandan istihdamı koruyup işsizliği azaltmak diğer yandan arzı talebin üstünde tutarak enflasyonu aşağı çekmek, liberal sol bir yaklaşım.
Londra bu olayı 30 yıl önce bankalararası gönüllü yaklaşım biçiminde ele aldı. Biz ise 2002'de devletin çıkardığı bir kanunun gereği olarak bu işi yapabilmeye çalışıyoruz. Aramızdaki uzlaşı ve dayanışma kültür farkı da burada yatıyor.
Ocak 2002'de hükümet reel sektör ile bankacılık sektörünü eş zamanda rehabilite etmeye dönük 4743 sayılı kanun ile TBMM'den onay ve yetki aldı. Mayıs sonuna yaklaştık çerçeve anlaşmasının bağıtlanıp ilan edilmesini bekliyoruz. Ben BDDK'nın kredi ilişkilerine ciddi ölçüde bir disiplin getireceğine inanıyorum. Ancak, faaliyet planını hazırlayan nakit akımına güvenen ve borcunu ödemek için borç itfa planını da hazırlamış birçok üretim şirketi nereye başvuracağını bu iş İçin hangi şartlara uyacağını hâlâ bilmiyor, bilemiyor. Davet mi bekleyecek, yoksa bir yerlere başvuruda mı bulunacak belirsiz. İlgililer açıklama bekliyor ancak yetersiz gazete havadisleri ile yetinmek zorundalar. Bu durumda kaybedenler çok kazanan yok...
4743 sayılı kanun önemli bir çelişki ile malul. Bankalara bir yandan öz sermaye yeterlilik oranları yükümlülüğü getiriyor. Ve bu emir ile bankalara alacaklarını tahsil et. Edemiyorsan da karşılık ayır diyor. Dönüyor aynı bankalara özel sektörü rehabilite et diyor. Yani hem problemli krediler için karşıklık ayır. Hem de kaynak bul ödeme zorluğu yaşayan müesseselere destek sağla deniyor. Alın size çözüm bekleyen bir düğüm.
 

Cevaplanması gereken sorun çok;
1. Kanun; yaşaması olası üretim işrketleri diyor. Anlaşılmazı zor tarife muhtaç bir cümle.
2. Geri ödeme gücü diyor ölçüt nedir? Belli değil.
• Bankalar haklı olarak rehabilitasyon işlemine aldıkları kredilerin standart krediler kategorisinde mütalaa edilmesini istiyor.
• Karşıklıklar yönetmeliğinin 9'uncu maddesinde bazı değişiklik beklentileri var. Bu konudaki görüşmelerin getirdiği çözümler neler onu da bilmiyoruz.
• Ne kadar netleşmesi beklenen sorun var görüyorsunuz.
• Tekrar başa dönersek işsizler İşlerini ister. Milli ekonomi katmadeğer ve ihracat ister.
İnşallah demek pek alaturka bir yaklaşım ama elden başka da birşey gelmiyor.
• İstanbul yaklaşımı dendiğinde bunu halk oyu ödeme zorluğuna girmiş müesseselere önemli miktarda ek kredi desteği verilmesi olarak algılıyor. Evet bazı ahvalde ek kredi desteği de gerekecektir, ancak sadece bazen bir sene bazen 2 veya 3 sene ek ödeme süresi verilmesi ve tahsilat yarışının askıya alınması ödeme zorluğu içindeki önemli miktar ve orandaki müesseselerin rehabilite edilmelerine yetebilir.
Gerek Alivre satış bağlantıları gerekse Afason çalışma anlaşmaları ile hayli çok miktarda fabrikalar üretim hayatına döndürülebilir. Bu imkan neden değerlendirelemiyor anlaşması güç.
• Ben sayın TÜSİAD Başkanı gibi üreticilere mamullerinize zam yapmayın çağrısı yapmak yerine haydi üretim seferberliğine diyerek bayrak açmayı ve talebin çok üstünde arz ile enflasyon canavarını yok etmeyi yeğliyorum.
• Yeter artık yaklaşın diyecek kadar Sayın Özince'yi bile isyana sevkeden bu yaklaşımı kim engelliyor ise lütfen artık ortaya çıksın.

(*) Bu söyleşi 14 Mayıs 2002 tarihinde CNN-Türk'te yayınlanmıştır.