Bu Sayı

Editörden

Marmaris Semineri

  Türkiye güçlü ekonomiye nasıl geçecek?

  Narin: destek, sıkıntıları yaratan sektöre değil, üretene verilmeli

  Devlet Bakanı Mehmet Keçeciler:
"Türkiye'nin problemleri var" diyen haklıdır

  MHP Genel Başkan Yardımcısı Şevket Bülent Yahnici:
250 milyar dolar kaybettik.

  TİSK Yönetim Kurulu Başkanı Refik Baydur:"Ümitlerimizi kırarsak her şeyimizi kaybederiz"

  TİM Yönetim Kurulu Başkanı Oğuz Satıcı: "Güçlü ekonomiye böyle geçilmez"

  Sendikacılar ne diyor?

  Dr. Rüştü BOZKURT: Marmaris semineri ve gözlemler

 Söyleşi

  Necmettin OZTEMİR: İstanbul yaklaşımı: Bir uzlaşma ve dayanışma yöntemi

 Forum

  Lodz'da tekstil forumu

 Yöre

  Kastamonu'da el dokuması yeniden canlandı

 Hukuk

  SENDİKAL NEDENLE FESİH

Yöre

Valilik el attı, tarihi zenginlik kurtuldu...
Kastamonu'da el dokuması yeniden canlandı

Kastamonu'nun el emeği, göz nuru el dokumacılığı yeniden canlandırıldı. Yüzlerce yıllık kültür, 1950'li yıllarda makine dokumacılığına yenilmiş, tezgahların tümü işlemez olmuştu. Kastamonu Valiliği'nin başarılı çalışması, aradan geçen yarım asırdan sonra bu tarihi zenginliği yeniden diriltti.
 

Kökü tarihte yatan bir sanat
Kastamonu'da dokumacılığının tarihi çok eskilere dayanır. Sahil boyundaki ilçelerden Cide, İnebolu, Doğanyurt, Bozkurt, Çatalzeytin ile Küre ve Şenpazar'da keten ekiminin yanında el dokumacılığı da yapılır.
Tosya çevresinde yün ve tiftik dokumacılığı, Taşköprü ve Hanönü'nde kendir, merkez ilçe, Daday, Araç, Devrekani, İhsangazi çevresindeki köylerde ise pamuklu dokuma gelişmiş durumda.
1941 yılında el dokumacılığını desteklemek ve organize üretim sağlamak amacıyla "Dokuyucu ve Dokutturucular Kooperatifi" kurulmuştu. Aynı yılda Kastamonu ili dahilinde 65 bin 318 hane varken, 19 bin 377 el tezgahı vardı. 1944 yılına ise 3.140.571 Liralık ciro yapan kooperatifte, 1943 yılında 151 bin 926 paket (680 ton) iplik kullanarak 6 milyon metre dokuma üretilmişti.
Kuruluş 1947 yılında 2 bin 144 ortaklı bir güç haline gelmişti.
Ancak 1954'li yıllarda makineleşen dokumacılığa ayak uyduramayan el dokumacılığı tümüyle ortadan kalktı. 1996 yılında ise Kastamonu Valİliği'nin maddi ve manevi desteği ile el dokumacılığı yeniden canlandırıldı.
Kastamonu Valiliği Sosyai Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı atölyelerinde bir yılda 50 tezgahlık güce ulaşan faaliyet, 2002 yılında 130 tezgahlık sayıya ulaştı.
Şehir merkezindeki atölyede 25, şehir içindeki evlerde 10, Araç-Serdar Köyü'nde 5, Daday ilçe merkezinde 8, Gökören KÖyü'nde 5 tezgah olmak üzere merkez ilçelerden Elyakut, İmam, Bürme, Kızılkİse, Sarıca, Akçataş, Dereberçin ve Gömmece köyündeki tezgahlarla dokuma yapılıyor.
Günlük 650-1000 metre, aylık 11 bin-13 bin metre dokuma yapabilen tezgahlar tamamı insan emeğinin ürünlerini işliyor. 30 cm enden, 150 cm ene kadar dokuma yapabilen şakşaklı-çekmeli tezgahlarda pamuklu yanında yünlü, keten, kenevir, tiftik dokumalarda yapılıyor, siparişler alınıyor.
Başlatılmış olan el dokumalarının geleneksel kültürün yaşatılması kadar, kullanım amaçlı olması da hedefleniyor. Ev dekorasyonu ve giyimde kullanılabilen dokumalar düz, ekose, desenli olarak yapılıyor. Geleneksel renk ve desenlerden esinlenerek yapılan dokumalar kumaş, perde, masa, sehpa örtüleri daha önceleri kullanılmış olan yörenin ismi ile anılıyor.

İpekli dokumalar
Kastomunu ve yöresine özgü el dokumasında yeni bir sayfa daha açılmış durumda. Yılbaşından bu yana ipekli dokuma çalışmaları da yapılıyor. Bu konuda yapılan çalışmalar şöyle ifade ediliyor:
"Yıl başından itibaren Kastamonu Valiliği Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı atölyelerinde İpekli dokuma çalışmaları da başlatılarak yörenin dokuma kültürüne yenilikleri getirmek suretiyle ipekle dokunan masa, semen ve sehpa örtüleri yörenin dokuma grubuna ayrı bir zerafet eklemektedir.
İpeğe işlenen dokuma tekniği diğer motifli işlemelerin dışında dört pedalla motif çalışmaları yapılarak dokunmaktadır.
Kastamonu Valiliği'nin TC Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı ile yapmış olduğu görüşmeler neticesinde Birleşik Arap Emirlikleri'nin en önemli ticaret merkezi olan Dubai'de düzenlenmiş olan 16. Uluslararası Sonbahar Ticaret Fuarı'na gönderilen ürünlerin tamamı satılmış olup peştamal ve pekşir dokuma üretimin büyük bir bölümü ise Paris'e gönderilmektedir.
Önceleri iç-dış giyimlerini ve hatta geçimlerini dahi dokumalardan temin eden yöre halkı, kaldırılmış oldukları tezgahlan yeniden kurarak aile ekonomilerine yeni boyutlarla katkı sağlamaktadır.
İstihdam yanında, ekonomik katkı sağlamak amacıyla başlatılan el dokumacılığını devam ettirmek ve daha geniş alana yaymak için çalışmalar yapılmaktadır. Üretimin tüketimle (pazarla) olan dengesi Vali Enis Yeter tarafından başlatılan ve yoğun şekilde sürdürülen kültürel değerleri koruma ve yaşatma projeler kapsamında tarihi konakları restore ettirerek onlara fonksiyon vermek hem de el sanatlarını geliştirmek yönündeki çabaların nihai hedefi turizm yoluyla ilin ekonomisini zenginleştirmektedir.
Valilik, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından satın alınan ve restorasyonuna başlanan tarihi Ellezler Konağı'nı "El Dokumacılığı Müzesi" olarak tefriş ederek yöre kültürünü bu konakta yaşatma amaçlanmıştır. Dokumaların orijinalliği koruma altına alınarak bu dokumaların teknik bilgiierini de (iplik cinsi, renk numarası desenlerin şablon dokü-manterleri gibi) tek bir kaynakta, bu müzede bulma imkanı sağlanacaktır.
Kastamonu, diğer çevre illere de el dokumacılığının başlatılmasında yardımcı olmaktadır (Karabük-Eflani, Çorum-İskilip gibi). Altı yıldır çalışmalarını sürdüren valilik el dokuma atölyesinin basanlarının gelecek yıllarda da büyüyerek devam etmesi, ev atölyeciliği ile ek gelir imkanı sağlanması, böylece yörenin en önemli problemi olan göçün yavaşlatılması beklenmektedir."

Kastamonu ve yöresine özgü dokumacılık hakkında daha fazla bilgi, Kastamonu Valiliği'nin internetteki "www.kastamonu.gov.tr" adresinden ve (0366-214 99 36) telf. alınabiliyor.