Bu Sayı

Editörden

 Güncel

  NARİN: Kendi gücümüzle yola devam etmeliyiz

  ÖZTEMİR uyarıyor: Kriz teşebbüs ve takım ruhunu da götürüyor

  ASHABOĞLU: Türkiye tekstilden vazgeçemez

  Yaşar OKUYAN: Tarafların iyi niyetli yaklaşımları başarının teminatıdır

 Sektör

  Tekstilde gerçek bir "Serbest Pan Avrupa Akdeniz Bölgesinden" uzağız

 Fuar

  Uluslararası İstanbul Hazır Giyim Fuarı'ndan çıkan mesaj: "Daha çok moda markalar yaratılmalı"

 Firma

  Mithat Giyim

 Hukuk

  ULUSAL BAYRAM VE GENEL TATİL GÜNLERİNDE ÇALIŞACAK İŞÇİYE ÖDENECEK ÜCRETİN HESABI

Sektör

Tekstilde Gerçek Bir "Serbest Pan Avrupa Akdeniz Bölgesinden" Uzağız

Dr. Binhan OĞUZ
700 milyon kişiyi temsil eden, dünyanın en geniş üretim ve tüketim pazarlarından biri olmaya aday Pan Avrupa Akdeniz bölgesi Türkiye tekstil ve konfeksiyon sektörü İçin yakından takip edilmesi gereken bir projedir.
AB, sektörde halen Uzakdoğu ülkelerinin haksız rekabetine karşın aday ülkelerin veya Serbest Ticaret Anlaşmaları (STA) yaptığı diğer Pan Avrupa Akdeniz ülkelerinin çıkarlarını gözetir bir politika izlememektedir. Ancak, bölgeden alımlarını hızla arttırdığı da yadsınamaz.
AB'nin tekstil ve konfeksiyon dış ticaretinde Pan Avrupa Akdeniz kadar Uzakdoğu ülkeleri de önemlidir
• Türkiye 2000 yılında olduğu gibi AB'nin tekstil alımlarında birinci sırayı, konfeksiyon alımlarında da ikinci sırayı korumuştur.
• AB'nin tekstil ihracatında Pan Avrupa Akdeniz Bölgesinden Polonya, Romanya, Tunus ve Fas % 27 civarında bir paya sahiptir.
• Ancak tekstil alımlarında Çin, Hindistan iki ve üçüncü konumlarını korumaktadırlar.
• Hazır Giyimde AB ithalatında Pan Avrupa Akdeniz Bölgesinden Türkiye, Tunus ve Romanya % 23'lük bir paya sahiptir.

• Bu tabloda Romanya'nın AB hazır giyim pazarı içindeki değişimi dikkat çekmektedir ; 2000 yılında ilk 5 de olmayan bu ülke 2001'de AB'den 675 milyon ECU'lük tekstil almakta, ve 3 milyar 256 milyon ECU'lük ihracat yapmaktadır.
• Çin'in ise 2000 yılında hazır giyimde % 15, 8 olan payını % 16,3'e çıkarmış olması Uzakdoğu baskısının arttığına işaret etmektedir.
Bölgede içinde Akdeniz kalabalık bir nüfusu içermektedir.
Pan-Avrupa-Akdeniz Bölgesinin toplam nüfusunun % 54,3'ü AB-15'te toplanmaktadır ancak Akdeniz bölgesi bunu takip etmekte ve toplamın % 26'sına yakınını İçermektedir. Akdeniz'in nüfus açısından en güçlü ülkeleri Türkiye ve Mısır olmaktadır. Bölgedeki nüfus ağırlığı % 18'ler civarında olan Doğu Avrupa'da ise Polonya ve Romanya başı çekmektedir.
Tekstil ve Konfeksiyon Pan Avrupa Akdeniz Bölgesi istihdamında önemli bir yer tutmaktadır.
Bölge, tekstil ve konfeksiyon üretiminde 6 milyon insanın istihdamım İfade etmektedir. Pan-Avrupa-Akdeniz Bölgesi toplam sanayi istihdamı İçerisinde tekstil ve konfeksiyonun payı % 10,9'dur.
Tüm ülkeler içersinde sanayi istihdamının % 40'lara varan kısmını bu sektöre bağlamış olan yegane ülke Türkiye'yi Fas takib etmektedir.

AB'nin alımlarını hızlandırdığı Doğu Avrupa ülkelerine bakıldığında Litvanya'da sektörün sanayide İş yaratma seviyesinin % 24'le-re vardığı tespit edilmektedir. AB'ye hazır giyim ihracatında Türkiye'den sonra 3- sıraya yükselen Romanya'da bu oran % 15'ler civarındadır.
Teknik sorunlar serbestleşmeyi önlemektedir.
Avrupa açısından müzakereler bitmiş sayılmakla birlikte, özellikle Türkiye yönünden, aşılması güç teknik sorunlar hali hazırda mevcuttur.
Birinci zorluk söz konusu bölgeye katılan tüm ülkelerin aralarında Serbest Ticaret Anlaşması (STA) imzalaması gerekliliğinden kaynaklanmaktadır.
İkinci ve önemli diğer teknik konu ise bölgedeki ülkelerin tümünün aynı Menşe Kurallarına sahip olması gerekliliğidir. Oysa, AB'nin her Akdeniz ülkesi ile yaptığı anlaşma menşe konusunda önemli farklılıklar içermektedir.
AB-15, EFTA, Doğu Avrupa, Malta, Magreb, Maşrek ve Balkan ülkelerini İçine alan bu çok kapsamlı Bölgede mevcut bir ticari entegrasyon söz konusu olmakla birlikte teoride amaçlanan tek pazar olma hedefi ile gerçekteki gelişmeler arasında kat edilmesi gereken çok önemli mesafeler vardır.
Pan-Avrupa-Akdeniz Bölgesinde yapılan anlaşmalara rağmen pazara serbest giriş sağlanamamıştır
Yapılan STA'larda tekstil, her ülke için, hassas sektör olduğundan dolayı gümrük vergilerinin sıfırlanması çok uzun sürece yayılmıştır. Dolayısıyla aslında serbest ticaret yapılamamaktadır! Sektörde Fas'ın uyguladığı halen % 40'ların üzerindeki vergiler ancak 2012'de tamamen kalkacaktır. Tunus'ta 2010'da sıfırlanacak tarifeler bugün sektörde % 33'ün üzerindedir.
AB tekstil sektörü, durumdan şikayetçi olarak, Komisyona Pan Avrupa ülkelerinin tarife ve tarife dışı engelleri yok etmeleri İçin baskı yapmaktadır. Oysa, Türkiye için Magreb ülkelerinin uyguladığı tarifeler, STA olmamasından dolayı, AB'ye uygulanandan daha da yüksektir.

Pan Avrupa Akdeniz Bölgesinde Seçilmiş Ürünlerde Gümrük Tarifeleri

Menşe Sertifikalarının, gümrük prosedürlerinin standartlaştırılamaması Bölge ticaretinin önünde engeldir.
Gümrüklerde uyum dışında basitleştirilmelim de gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Aşağıdaki tabloda görüldüğü gibi Bölgede belge ve prosedürlerdeki çeşitlilik çarpıcıdır.

Türkiye, özellikle Magreb ülkeleri İle STA yapma konusunda, Euratex ve AB Komisyonu nezdinde yaptığı baskılara rağmen, gelişme kaydedememektedir.
AB, EFTA, Türkiye ve Magreb ülkeleri ve aday ülkeler ile ikili kümülasyon anlaşmalarını sonuçlandırmış durumdadır. Mısır, Lübnan ve Suriye ile benzer müzakereler sürdürülmektedir.
Ancak, Türkiye'nin bu ülkeler ile müzakereleri sürüncemede kalmaya devam etmektedir.
 

SONUÇ OLARAK
• Türkiye ile bu ülkeler arasında STA, diyagonal menşe kümülasyonu olmamasından dolayı AB ülkeleri Türkiye'den aldıkları Türkiye menşeli kumaşları bölgede fason yaptırdıklarında, söz konusu konfeksiyon ürünü tekrar AB'ye geri döndüğünde AB ülkesi telafi edici vergi ödemektedir.
• Akdeniz ülkeleri, AB ile anlaşmalarında korumacı bir politika gütmeye devam etmiş AB ise bu pazara. girmek için tüm sanayi ürünlerinde ödün vermeyi kabul etmiştir. AB tekstil ve konfeksiyoncularının dahi rahatsız olduğu bu politikalardan Türkiye mağdur olmaktadır.
• Fas, Tunus, Mısır gibi ülkelerin pazarlarını AB ürünlerine daha tedbirli açarak gümrüklerini sıfırlamayı 2012'lere kadar uzanan bir takvime yayması, buna karşın AB'nin zaten daha düşük olan gümrük vergilerini sıfırlaması Türkiye için kabul edilecek bir durum değildir. Bir çok Türkiye'ye rakip üründe Bölge ülkelerinin AB'ye ihracatını arttırma potansiyeli artmış bulunmaktadır.
• AB ile Gümrük Birliği anlaşmamız tek taraflı olduğundan, AB'nin yaptığı STA'lardan otomatik olarak faydalanamadığımızdan Magreb ülkelerinin Türkiye'ye uyguladığı yüksek gümrük vergi oranları devam etmektedir.
• STA'nın otomatik uygulanamaması ve Gümrük Birliği çerçevesindeki Ortak Gümrük Tarifeleri nedeniyle Türkiye, Fas'a, Tunus'a... açık bir pazar oluşturmakta, bu ülkelerle dış ticaretimizde asimetrik şartlar yürürlükte kalmaktadır.
• AB'nin Doğu Avrupa (Pan-Avrupa) ve Kuzey Afrika ülkeleri ile yaptığı ve yapacağı Serbest Ticaret Anlaşmaları'na Türkiye'nin doğrudan katılımı AB nezdinde sağlanmalıdır.