Bu Sayı

Editör'den

Güncel

  Halit NARİN: Birliktelikle çözemeyeceğimiz sorun yok

  Tekstil ve hazır giyim sektöründen gelecek için acil güçbirliği

  Bir kişiye istihdam yaratmanın maliyeti 164 milyara çıktı

 Görüş

  Mehmet ŞUHUBİ: Türkiye, pamuğunu katma değer yaratan emtialar arasına sokmalıdır

 Pamuk

  Pamukta piyasa durgun, tarlalar hareketli

 Sektör

   Akın ERAYDIN: Özel karışım ipliklerde doğan boşluğu iyi değerlendirmeliyiz

 Firma

   KARSU TEKSTİL SAN. A.Ş.

 Söyleşi

   Dr. Binhan OĞUZ: Sektörün en büyük eksikliği çok iyi bir yol haritasının olmayışı

 Hukuk

   Prof. Dr. Tankut CENTEL: BELİRLİ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİNİN YENİLENMESİ

 Araştırma

   Dünya tekstil ve hazır giyim ticareti üzerinde Çin tehdidi

Pamuk

Eylül ayının yaklaşması ile birlikte bölgelerde pamuk haşatı için hazırlıklar hızlandı. Ağustos ayında neredeyse hiç işlem gerçekleştirilemeyen pamuk borsalarında ise beklenti hakim
Pamukta piyasa durgun, tarlalar hareketli

Eylül ayının yaklaşması ile birlikte bölgelerde pamuk haşatı için hazırlıklar hızlandı. Pamukta Diyarbakır, Adana ve Urfa bölgelerinde herhangi bir sorun yaşanmazken, Ege bölgesinde kırmızı örümcek, beyaz sinek ve yeşil kurt nedeniyle çiftçiler tarlalarını 5-6 kez ilaçlamak durumunda kaldılar. Yeni sezon pamukların Eylül ayının ikinci haftasından itibaren toplanması ve piyasaya girmesi bekleniyor. Türkiye'de 2003/2004 sezonu pamuk üretiminin 4.2 milyon balya yani yaklaşık 912 bin ton olması bekleniyor. ABD Tarım Bakanlığı USDA, Temmuz ayında Türkiye'nin pamuk üretim beklentisini 4.2 milyon balya olarak açıklamıştı.

Pamuk piyasalan ise durgunluğunu koruyor. Dolar kurundaki düşüklük sonucu tekstil piyasalarında yaşanan durgunluk, pamuk piyasalarını da vurdu. Ağustos ayında neredeyse hiç işlem gerçekleştirilemeyen pamuk piyasalarında beklenti hakim.

Belirsizlik yaşanan bir diğer konu ise pamuk destekleme piriminin ne olacağı ve ne zaman açıklanacağı. Tariş, Çuko-birlik ve Antbirlik, üreticiler açıklayacağı alım fiyatı için devletin pamuk destekleme pirimini açıklamasını bekliyor. Pamuk destekleme pirim miktarının açıklamasının gecikmesi yine birlikleri "avans fiyat" açıklamaya itecek görünüyor. Ege'de pamuğu haşere vurdu İzmir Ticaret Borsası Meclis Başkanı Sadi Katırcıoğlu, pamuk piyasasının Ağustos ayında çok durgun bir dönem geçirdiğini ve muamelesiz günler yaşandığını söyledi.Bu durgunluktaki sebebin iplik firmalarında beklenen hareketliliğin yaşanmaması olduğunu kaydeden Katırcıoğlu, iplik ithalatındaki artışın da pamuğa olan talebi düşürdüğünün altını çizdi, iplik piyasasında yaşanan durgunluğun ana nedenlerinden birisinin döviz kurlarındaki düşüş olduğunu vurgulayan Katırcıoğlu, bunun tekstil ihracatçılarının yeni sipariş alımlarım önlediğini, tekstilcilerin sonbahar kış sezonunun yanı sıra 2004 bahar sezonu için de beklenen taleple karşılaşmadıklarını ifade etti.

Şu an Ege bölgesinde TARiŞ'in elinde 7 bin piyasada da 7 bin ton olmak üzere 14 bin ton pamuk olduğunu tahmin ettiklerini ve bu miktarın yeni sezon pamuğunun piyasaya gelene kadar eritilmesinin şu anki taleple mümkün olmadığının altını çizen Katırcıoğlu, yeni sezonla ilgili beklentilerini ise şu cümlelerle açıkladı:

" Ege bölgesinde bu sezon pamuk geçen seneki gibi sorunsuz gelişmedi. Geçen sene oldukça güzel gelişen pamuk hasat zamanı aşın yağışlar nedeniyle büyük zarar görmüş, özellikle renkte ciddi sorunlar yaşanmıştı. Bu yıl pamukta kırmızı örümcek ve beyaz sinek nedeniyle çiftçi tarlasını 4-5 kez ilaçlamak zorunda kaldı. Bu pamuk üreticisine ağır maliyetler getirdi. Hava sıcaklıklarının iyi gitmesi pamukta gecikmeleri telafi ederken,bazı bölgelerde ortaya çıkan tarak dökmesi verimi olumsuz etkilemeye başladı. Beklentimiz Eylül ayının ikinci haftasından itibaren kamyonlarla yeni sezon pamuklan muhtelif bölgelerden piyasaya gelmeye başlayacaktır. Söke Torbalı gibi bazı bölgelede erken ekim nedeniyle haşata daha erken başlanan tarlalar da olacak."

Katırcıoğlu, Ege bölgesinde bu yıl pamuk rekoltesinde düşüş beklemediklerini, bunun en büyük nedeninin ise buğday ekmek isteyen çiftçilerin hava koşullan nedeniyle buğday ekimi yapamayarak pamuk ekmek zorunda kalrna-lan olduğunu ifade etti.

Şu an pamuk için en büyük kaygının üretici birliklerinde yaşandığına da işaret eden Katırcıoğlu, üretici birliklerinin hem dünya fiyatları düzeyinde hem de üretici maliyetlerini karşılayacak bir fiyatla pamuk almaları gerektiğini söyledi. Henüz pamuk pirim miktarının açıklanmamış olmasının da birlikleri zora soktuğunu kaydeden Katırcıoğlu, "Tahminim birlikler kesin bir fiyat vermek yerine önce avans bir fiyat açıklayıp, kesinf iyatı ilerleyen aylarda açıklamayı tercih edeceklerdir" diye konuştu.

Söke'de rekoltede düşüklük bekleniyor

Söke Ziraat Odası Başkanı Kemal Kocabaş, yeni sezonda Söke ovasında pamuk rekoltesinde yüzde 15'e varan düşüş beklediklerini açıkladı. Geçen yıl hasat döneminde meydana gelen yağışlar nedeniyle pamuk üreticisinin büyük zararlarla karşı karşıya kaldığını söyleyen Kocabaş, kış aylarında ise Menderes nehrinin taşması sonucu ovada buğday ekiminin yapılamadığını dile getirdi.

Bu sezon Söke ovasının tamamında pamuk ekimi yapıldığını belirten Kocabaş, "Mayıs ve haziran aylarında yeterli sıcaklıkların olmaması nedeniyle pamukta yeterli büyüme ve gelişme sağlanamadı. Aynca bu yıl yağışlar nedeniyle üretici çok fazla haşere ile karşı karşıya kaldı. Özellikle kozalan delen yeşil kurt ve verimi olumsuz etkileyen kırmızı örümcek pamuk üreticilerine büyük zarar veriyor" diye konuştu.

Bölgede pamuk haşatına l ay sonra başlanmasının beklendiğini belirten Kocabaş, geçen sezon Söke ovasında tahmini 350 bin dekarlık alandan 147 bin ton pamuk üretildiğini ancak bu rakamın yeni sezonda elde edilmesinin mümkün olmadığını sözlerine ekledi.

Kocabaş, Hükümetin pamuk ürününe verilecek destek miktarını hasat öncesinde Eylül ayında açıklama karan aldığına da dikkat çekerek, bu desteğin 300 bin lira olarak açıklanmasını istediklerini vurguladı.

Ulusal Pamuk Konseyi Başkanı Hulusi Tanman da, bu yıl eğe bölgesinde haşereler nedeniyle pamuk üreticisinin olumsuzluklar yaşadığını belirtti. Tanman, dolar kurundaki düşüklüğün de pamuk fiyatlarının istenilen düzeye gelmesini önlediğini belirterek, pamuk üreticisinin geçen senenin fiyatları ile ürününü satmak durumunda kaldığını ifade etti.

Adana ve Diyarbakır'da pamukta beklenti iyimser

Adana Çiftçiler Birliği Başkanı Cumali Doğru ise bu yıl Adana yöresinde Eylül ayının ilk haftasında pamuk toplanmasına başlanmasının beklendiğini belirterek, "Çukurova bölgesinde bu yıl verim de kalite de oldukça iyi. Çiftçinin önündeki en büyük sorun finansman sıkıntısı" diye konuştu. Çukurova yöresinde pamukta dekarda 450-500 kilogram verim alındığını vurgulayan Doğru, "Bu yıl pamuk üretiminin geçen yıldan az olmadığını söyleyebiliriz ama her geçen yıl pamuk rekoltesinin düşeceğini görmek ve önlemini almak gerekiyor. Ancak hükümetin pamuk pirim miktarını açıklamamış olması ve bunun 2004 bütçesine konulacağı yönündeki haberler hem pamuk üreticisinin hem de pamuk üreticisine avans fiyatı belirlemeye çalışan üretici birliklerinin önünü kapatıyor. Çukobirlik, Ant-birlik ve Tariş, pamuk üreticisine vereceği avans fiyat için hükümetin pamuk pirim miktarını açıklamasını bekliyorlar" diye konuştu.

Adana yöresinde pamuğa alternatif ürün olarak mısırın ön plana çıktığını ancak pamuktan mısıra büyük bir yönelişin olduğunu söylemenin mümkün olmadığını belirten Doğru, "Bu yıl başından bu yana Türkiye'ye 1 milyon 200 bin ton mısır ithal edildi. Bu miktarın 600 bin tonunun iç pazarda eritildiğini düşünürsek, geriye 600 bin tonluk bir stok kalıyor. Bu da mısır üreticilerini oldukça zor günlerin beklediğini gösteriyor" değerlendirmesini yaptı.

Doğru, aynca Türkiye'nin mutlaka pamuk alanında makineli tarıma geçmesinin gerektiğini de vurgulayarak, bu sağlanmadan pamuk ekim alanlarının artırılmasının mümkün olmadığını, çünkü pamuk eken çiftçilerinin toplamaya işçi bulmakta büyük sıkıntılar yaşadıklarını ifade etti.

Diyarbakır Ticaret Borsası Genel Sekreteri Aziz Nart ise bölgede bu yıl pamuk üreticisinin herhangi bir sorun yaşamadığını, bölgede geçen yıl 265 bin ton olarak tahmin edilen rekoltenin bu yıl 175 bin tona çıkmasının beklendiğini ifade etti.

Dünyada pamuk tüketimindeki artışın yavaşlaması bekleniyor Pamukta 2003-2004 sezonunda tüketimdeki artışın yavaşlaması bekleniyor. Uluslararası Pamuk Gözlem Komitesi ICAC raporuna göre 2002/2003 sezonunda üretimi 1.9 milyon tonu aşan pamuk tüketimi 21 milyon tona ulaştı. Dünya son stoklan ise 31 Temmuz 2003 itibariyle 8.8 milyon ton olarak tahmin ediliyor. Bu değer son sekiz sezonun en düşük değeri olarak dikkat çekiyor.

Pamuk fiyatlarında ve endekslerde bu sezon önemli yükselmeler yaşandı. Yüksek pamuk fiyatlarının ve genel ekonomik durumun 2003/2004 sezonunda da pamuk üretimini artırması bekleniyor. Ancak pamuk üretiminin tüketimden az olması, bunun da sezon son stoklarını düşüreceği öngörülüyor.

Yeni sezonda pamuk alımlarında yine Çin tekstil endüstrisinin başı çekmesi bekleniyor. Ancak Çin'deki pamuk tüketim artışın önceki sezonların gerisinde kalacağı, tüketim rakamının da 2003-2004 sezonunda 300 bin ton artarak 6,6 milyon tona ulaşacağı öngörülüyor. ICAC verilerine göre 2003/2003 sezonunda Çin'in net pamuk ithalatı bir öncesi sezona oranla 20 kat arttı.

AB Tarım Bakanlığı verilerine göre ise Çin pamuk üretimi bu yıl 4.4 milyon balya artacak. USDA, Çin'de 2002/2003 sezonu pamuk üretim beklentisini 22.6 milyon balya olarak açıkladı. 2003-2004 sezonunda ise bu rakamın 27 milyon balya olması bekleniyor.

USDA 2003-2004 döneminde Hindistan'ın pamuk üretim beklentisini ise 300 bin balya artırdı. Hindistan'ın pamuk üretiminin 2003/20004 sezonunda 12 milyon balya olacağı öngörülüyor.

DÜNYA GENEL GÖRÜNÜM (1.000 balya)