Bu Sayı

Editör'den

Güncel

  Halit NARİN: Birliktelikle çözemeyeceğimiz sorun yok

  Tekstil ve hazır giyim sektöründen gelecek için acil güçbirliği

  Bir kişiye istihdam yaratmanın maliyeti 164 milyara çıktı

 Görüş

  Mehmet ŞUHUBİ: Türkiye, pamuğunu katma değer yaratan emtialar arasına sokmalıdır

 Pamuk

  Pamukta piyasa durgun, tarlalar hareketli

 Sektör

   Akın ERAYDIN: Özel karışım ipliklerde doğan boşluğu iyi değerlendirmeliyiz

 Firma

   KARSU TEKSTİL SAN. A.Ş.

 Söyleşi

   Dr. Binhan OĞUZ: Sektörün en büyük eksikliği çok iyi bir yol haritasının olmayışı

 Hukuk

   Prof. Dr. Tankut CENTEL: BELİRLİ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİNİN YENİLENMESİ

 Araştırma

   Dünya tekstil ve hazır giyim ticareti üzerinde Çin tehdidi

Araştırma

Dünya tekstil ve hazır giyim ticareti üzerinde Çin tehdidi

Raporda dünya tekstil ve hazır giyim ticaretinde Çin egemenliğinin sürmesi durumunda düşündürücü tespitler sergilenmektedir. Çin 'e karşı uygulanan kotaların 2005 yılında kaldırılması ile beraber; ABD'de 630 bin işçinin işsiz kalacağı, 1300'den fazla tekstil ve hazır giyim fabrikasının kapanacağı ve Çin 'in ABD tekstil ve hazır giyim pazarının üçte ikisini ele geçireceği vurgulanmaktadır.

Amerikan Tekstil İmalatçıları Enstitüsü (ATMI) tarafından hazırlanan "Dünya Tekstil ve Giyim Ticareti Üzerinde Çin Tehdidi" başlığını taşıyan raporun geniş bir özetini aşağıdaki sayfalarımızda görüşlerinize sunuyoruz1.

En büyük iş kaybı:
Aşağıda sunulmakta olan rapor, 1 Ocak 2002 tarihinden bu yana kota kapsamından çıkarılmış 29 kategorideki fiyat kaymalarını ve Çin'den gerçekleştirilen tekstil ve hazır giyim ithalatındaki artışları inceleyen bir analizdir. Bu analiz, Çin'in, kotalarının büyük kısmının kalkacağı 2005 yılında da aynı şekilde hareket etmesi halinde, Çin'in Amerika Birleşik Devletleri tekstil ve hazır giyim pazarındaki payının 24 ay içerisinde Amerika Birleşik Devletleri pazarının üçte ikisinin üzerine çıkacağı sonucuna varmaktadır.

Böyle bir durumun sonucunda ABD tekstil ve hazır giyim tarihinde görülmüş en büyük iş kaybı ve fabrika kapanma dalgası gerçekleşecek ve muhtemelen Amerika Birleşik Devletleri'ndeki başlıca istihdam sektörlerinden biri olan tekstil ve hazır giyim sektörünün ortadan kalkması durumu ile sonuçlanacaktır. Üç yıl gibi bir süreç içerisinde ABD'de 1.300'ün üzerinde tekstil fabrikasının kapanması ve 2004-2006 yılları arasında tekstil ve hazır giyim sektöründeki toplam iş kayıplarının 630.000'e ulaşması durumu söz konusudur.

Amerika Birleşik Devletleri'ndeki iş kayıpları, diğer ülkelerden Çin'e yönelecek tahmini 42 milyar dolarlık ihracat siparişleri sonucunda denizaşırı ülkelerde meydana gelecek iş kayıplarının sadece küçük bir kısmını oluşturmaktadır. Bu durum muhtemelen, gelişmekte olan dünyanın tarihinde görülmüş en büyük kısa-vadeli servet transferlerinden birini temsil etmektedir.
Meksika'dan Güney Afrika'ya, Bangladeş'ten Haiti'ye, Filipinler'den Türkiye'ye kadar çok sayıda ülke, Amerika Birleşik Devletleri pazarına yaptıkları tekstil ve hazır giyim ihracatına bağımlı olmakla beraber, bu ülkelerde yaşayan ve bu sektör sayesinde geçinen milyonlarca işçi de ayrı bir faktör oluşturmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri uzak ara dünyanın en büyük tekstil ve hazır giyim tüketicisi ulusu durumundadır ve geçen yıl 70'ten fazla ülkeden 75 milyar dolar düzeyinde bu tür ürün ve eşya ithalatı gerçekleştirmiştir2.

Ticari verilerin sonucunda, bu rapor, Meksika, Karayipler, Orta Amerika ve Alt-Sahra Afrikası gibi ticari imtiyazlara sahip ülkelerin muhtemelen şu anda sahip oldukları pazar paylarını Çin ve Uzakdoğu'daki diğer geleneksel ihracat güçleri karşısında koruyamayacak hale gelecekleri sonucuna varmaktadır.

Amerika Birleşik Devletleri tekstil endüstrisinin önemli bir kısmının bu imtiyaz anlaşmalarına olan bağımlılığı, Amerika Birleşik Devletleri üreticilerine ilişkin gelecekteki tekstil manzarasının bu kadar karanlık olmasının önemimi bir sebebini teşkil etmektedir. Meksika, Karayipler ve Orta Amerika, Amerika Birleşik Devletleri tekstil ihracatının 10 milyar doların üzerindeki bir kısmım oluşturmakta olup, bu ülkelerin hiçbiri, Çin'in kur ve sübvansiyon rejiminin kendi ihracat sektörüne sağlamış olduğu devasa avantajlarla rekabet edebilecek durumda değildir. Bunlara ek olarak, bölge dışarısından iplik ve kumaş tedarik edebilme yeteneği de bir çözüm olarak görünmemektedir. Bu gibi iplik ve kumaşa sahip olan Alt-Sahra Afrikası'nın ihracatı, Çin'in kontrol dışı kategorilerinde CBI (Karayip Havzası ülkeleri) kadar hızlı bir düşüş göstermiştir.

ABD tekstil ve hazır giyim ithalat pazarında talimini Çin kontrolü (%)

Sonuç olarak, Amerika Birleşik Devletleri tekstil üretiminin düşmesi ve nispeten kısa vadede, Amerika Birleşik Devletleri tekstil sektörüne bağımlı olan yaklaşık bir milyon Amerika Birleşik Devletleri işçisinin işlerini kaybetmesi beklenmektedir3. Gerçekte, tekstil endüstrisinin hazır giyimin habercisi konumunda olmasından ötürü, 2004 yılı ortalarında ağır oranda iş kayıplarının başlaması ve bu sürecin 2005 ve 2006 yıllarında da sürmesi beklenmektedir. Bir tekstil yöneticisi, Çin'in dizginlenmemesi durumunda endüstrinin "her gün bir fabrika kapanır" hale geleceğini tahmin etmektedir.

Çin fiyat değişmeleri
Rapor sonuçları, 2002 yılında hazır giyim ürünlerindeki kotaların kaldırılmasının ardından Çin fiyatlarındaki keskin düşüşü baz almaktadır. Söz konusu 12 ay süresince, ortalama Çin fiyatları yüzde 44'lük bir düşme sergileyerek, metrekare hasına 6.23 ABD Doları düzeyinden 3.37 ABD Doları düzeyine gerilemiş, yani metrekare basına 2.86 ABD Doları bir düşme gerçekleşmiştir. Çin dışındaki diğer tedarikçilerin de fiyatlarında düşme gözlenmekle birlikte hiçbiri bu düzeyde olmamıştır. Diğer tedarikçilerin ortalama fiyat düzeyi yüzde 2 azalarak, metrekare başına 3.55 ABD Doları'ndan 3.47 ABD Doları'na gerilemiştir.

Çin fiyatlarındaki düşüşün ticari yapı üzerindeki etkisi hızlı ve kesin olmuştur. Diğer tüm tedarikçilerin ihracat düzeyinde 813 milyon Amerikan Doları bir düşme gözlemlenirken, 2002 yılında Çin, 29 giyim kategorisindeki ihracat düzeyini 980 milyon Amerikan Doları artırmıştır. Bu trend 2003 yılının ilk çeyreğinde daha da ivme kazanmış, Çin'den ABD'de yapılan ithalat (2002 ilk çeyreğine kıyasla) 493 milyon Amerikan Dolarlık artış gösterirken, dünyanın diğer bölgelerinden yapılan ithalat 71 milyon Amerika Doları gerilemiştir.

Bu rapor aynı zamanda, post-kota dünyasında Çin'in davranışını belirleyecek diğer örnekleri de incelemiş; Çin'in Japon ve Avustralya tekstil ve giyim pazarlarına (yürürlükte kota rejimi bulunmayan ülkeler) girişi ve kotalarla kısıtlanmayan ABD'deki benzer imalat ürünlerinin ithalat pazarına girişini ele almıştır. Her iki örnekte de Çin'in bu pazarlara girişi yüzde 70 ve üzerinde gerçekleşmiştir. Her iki örnekte de, sıkça dile getirilen bir anlayış olan ithalatçıların ya da perakendecilerin çok sayıda büyük platformdan kaynak sağlayarak "riski yaymak" amacıyla oldukları inancı geçerliliğini yitirmiştir. Her bir örnekte, ithalatçılar veya perakendeciler Çin tarafından sunulan maliyet avantajına yönelmiş ve hemen hemen tüm kaynaklarını bu ülkeden sağlamaya odaklanmıştır.

Rapor, kotalar kaldırıldığında Çin'den yapılacak ithalatları dizginlemek amacıyla özel korunma önlemlerini hayata geçirmek üzere hızla hareket etmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. Özel tekstil korunma programının erkenden ve kapsamlı şekilde hayata geçirilmemesi durumunda, Çin, Amerika Birleşik Devletleri tekstil ve hazır giyim pazarını hızla egemenliği altına alacaktır.

Kur manipülasyonu yüzde 40'lık ihracat sübvansiyonu
Rapor ayrıca, Çin para kuru manipülasyonu şeklinde gerçekleştirilen Çin ihracat teşviklerinin, devlet sübvansiyonlarının ve ihracat vergisi indirimlerinin, Çin'e tekstil ve hazır giyim ticaretinde baş edilmesi imkansız bir güç kattığım not etmektedir.

Dünyadaki en hızlı ekonomik büyüme rakamlarına ve (her ikisi de para kurunun değerlenmesine yol açar) devasa ticaret fazlası ve yabancı yatırım akışına rağmen, Çin, 1994 yılından bu yana kendi para kurunu devlet kontrolü altında 8.2 yuan/ABD Doları seviyesinde sabitlemiştir. 1994 yılında Çin Yuanı yüzde 40'tan fazla bir düzeyde devalüe etmiş ve 1997 Asya krizine temel oluşturmuştur. Düşük değerli bir para kuru durumunu sürdürmek amacıyla, Çin geçen beş yıllık süre zarfında Japonya'nın ardından ikinci en yüksek rezerv birikimini yapmış ve 330 milyar dolarlık rezerv biriktirmiştir. Manufacturers Alliance5 4 tarafından yayınlanan bir rapora göre, 2002 yılı itibariyle, Çin Yuanı halen yüzde 40 düşük değerli tutulmaktadır. Amerikan Doları'nın, Kanada Doları ve Euro gibi rekabetçi kurlar karşısında zayıflamasından ötürü, Çin Yuanı daha da düşük değerli hale gelmiştir. Bir finansal analizin belirttiği üzere, 2002 yılının üçüncü çeyreğinde başlayan Eu-ro'nun dolar karşısındaki değer kaybından ötürü Çin Yuanı ek bir yüzde on oranında düşük değerli hale gelmiştir.

Yakın zamandaki istatistiklere göre Çin devleti, tekstil sektörünün yüzde 52'sinin, hazır giyim imalat sektörünün ise yüzde 25'inin mülkiyetini elinde tutmaktadır. Bu yolla, devlet, dünya genelinde pazar payı kazanmak amacıyla düzenli olarak tekstil sektörünü zararına çalıştırmakta ve ürünleri sübvanse etmektedir.

Doğrudan kamu mülkiyetine ek olarak, Çin, tekstil sanayiini şu anda yüzde 10 civarına oturmuş olan ihracat vergisi indirimi yoluyla teşvik etmektedir. Görünüşte KDV vergisinin indirimi uygulanmakla birlikte, Avrupa Birliği Çin'in KDV uygulamasının seçici olduğunu ve ihraç malları durumunda, KDV'nin hiçbir zaman ödenmemesine rağmen indirim yapıldığını rapor etmektedir.

Rapor, bu serbest pazar uygulamalarına aykırı uygulamalar ortadan kaldırılana değin, Dünya Ticaret Örgütü üyelerinin, kotaların 2005 yılında kaldırılmasından sonra da Çin'in sınırlama altında tutulmasını isteme haklarını kullanacakları gözlemi ile sonuçlanmaktadır.

Rapor, Çin tekstiline karşı korunma programının, etkili şekilde kullanılsa dahi, yalnızca kısa vadeli bir çözüm olacağını belirtmektedir. Bundan ötürü, dünya toplumlarının, Çin'in serbest pazar rekabet anlayışına ters uygulamalarını kaldırmadıkça, daha kalıcı birtakım sınırlayıcı mekanizmalar tasarlaması önem taşımaktadır.

ABD'de tahmini eyaletsel tekstil ve hazır giyim iş kayıpları
Kuzey Carolina      85.000
California               81.000
Güney Carolina      42.000
Alabama                  30.000
New York               29.000
Georgia                  25.000
Tüm eyaletler toplam: 630.000

Neden Çin bu kadar egemen?
Çin'in üretken işgücü, düşük ücret oranları ve büyük işgücü kaynağı gibi birçok rekabetçi avantaja sahip olmasının yanında, bu avantajlar gelişmekte olan dünyada hiçbir şekilde benzersiz olmayıp, büyük çaplı Asyalı ihracatçı ülkeler tarafından da paylaşılmaktadır. Gerçekte, Çin'deki ücret düzeyi dünyadaki en düşük ücret düzeyi değildir. Hindistan, Vietnam ve Bangladeş'teki ücret düzeyleri daha düşüktür. Örneğin neden Haiti, El Salvador ve Nikaragua gibi Batı Yarımküre'de yer alan ve minimum ücret seviyesi ve sıfır vergi imkanına sahip olan üç ayrı ülkede rekabetçi güce sahip durumda değildir? Niçin Çin'e durmak bilmeyen akın yalnızca tekstil ve hazır giyim ürünlerinde değil, aynı zamanda, diğer imalat ürünlerinde de söz konusudur? Bu soruların burada cevaplanacak kadar yüzeysel olmadığı gerçeğinin yanı sıra, Çin'in egemenliğini tetikleyen son derece etkili iki avantajdan bahsedilebilir.

Devlet kontrolü tarafından yapılan sübvansiyonlar ile birlikte Çin para kuru manipülasyonunun sağladığı ihracat teşviki ve Çin'in ihracat indirimi planı.

Çin kamu mülkiyeti ve sübvansiyonunun sağladığı faydaların kolay tahmin edilemeyeceği gerçeğinin aksine, Çin'in kur rejimi iyi incelenmiştir.

Birleşmiş Milletler'e göre, Çin para kurunu yüzde 50 oranında düşük değerli göstermektedir. Bu değer bazı kaynaklara göre yüzde 40 civarında gösterilmektedir. Her iki durumda da, söz konusu bu iki faktörün birleşik etkisi Çin'e tekstil ve hazır giyim ticaretinde başa çıkılamaz bir rekabetçi avantaj kazandırmıştır.

Ne yapılabilir?
Dünya tekstil ve giyim ticaretinde Çin egemenliğini engellemek amacıyla uygulamaya geçirilebilecek en az üç potansiyel eylem yöntemi bulunmaktadır.

İlk eylem hareketi olarak Çin tekstiline karşı korunma programı önerilebilir ki zaten Çin'in Dünya Ticaret Örgütü'ne giriş anlaşması altında önceden düzenlenmiş durumdadır. Bununla birlikte, bu program kısa vadeli bir enstrüman olup, Amerika Birleşik Devletleri hükümetinin bu enstrümanı etkin şekilde kullanma yönündeki kararlılığı da şüphelidir.

İkinci eylemler bütünü ise bakanlık düzeyinde Dünya Ticaret Örgütü'nün gerçekleştireceği bir yöntem olup, 2005 yılı sonrasında Çin tekstil ve hazır giyim ihracatları üzerinde kota kontrolünün korunmasına yönelik yeni bir mekanizmayı içermektedir. ABD hükümetinin bugüne değin artan Çin ithalatları karşısında eyleme geçmeyi reddetmiş olması bu türden bir eyleme yönelik gereksinimi artırmaktadır.

Üçüncü eylemler bütünü ise uzun vadeli olmakla birlikte adil ve rekabetçi bir pazar ortamı sağlamak amacıyla gereklilik arz etmekte olup, dünya genelindeki hükümetlerin, Çin'i para kuru manipülasyonu, ihracat vergisi ve devlet sübvansiyon programlarını iptal etmeye zorlamak amacıyla Dünya Ticaret Örgütü'nü, Uluslararası Para Fonu'nu (IMF) ve diğer mekanizmalarını kullanmalarını gerektirmektedir.

1 Raporun tamamı için, www.atmi.org sayfasını ziyaret ediniz.
2 Dünya Ticaret Örgütü rakamlarına göre, Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa Birliği'ne oranla yüzde 50 daha fazla, Japonya 'nın ise üç katı oranında tekstil ve konfeksiyon ithalatı yapmaktadır.
3 Tekstil, hazır giyim, tekstil makineleri üreticileri, kimyasal madde imalatçıları ve pamuk ve el yapımı elyaf üreticileri arasından.