Bu Sayı

Editör'den

 Güncel

   Narin: Türkiye bölgedeki emniyet supabı konumunu muhafaza etmeli

   İşletmelerde "performans değerlendirmesi" gündemde

 Araştırma

   Tekstil ve giyim sanayi Irak savaşına hazırlıksız yakalandı

 Fuar

   Moskova'ya fuar çıkarması

 Firma

   Atlas, dünyayı halıyla "düğümlüyor"

 Çalışma Hayatı

   İşyeri iç yönetmeliği ve hukuki niteliği

 Hukuk

   İSTİFA EDİP AYRILAN İŞÇİNİN İŞVERENE İHBAR TAZMİNATI ÖDEMESİ

Araştırma

Tekstil ve giyim sanayi Irak savaşına hazırlıksız yakalandı

Onur ANBARCI

www.kotonline.com

Tekstil ve hazır giyim sanayiindeki işletmeler, neredeyse "bağıra bağıra" gelen Irak savaşma hazırlıksız yakalandılar. İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından hazırlanan Ekonomik Durum Tespiti Anket çalışması Sonuçları'na göre ankete katılan tekstil ve hazır giyim sanayii işletmelerinin neredeyse tamamına yakını Irak savaşı için önlem almadıklarını belirttiler. Ankete katılan tekstil sanayi firmaları 2002 yılında üretimlerinin ve satışlarının anlığını belirtirken, 2003 yılının ilk yarısında herhangi bir artış beklemediklerini bildirdi. Giyim sanayinin ise 2002 yılını durgun geçirdiği ancak 2003 yılının ilk yarısında satışlarda ve üretimde artış beklediği görüldü.

İSO, Ekonomik Durum Tespiti Anket çalışmasına toplam 586 firma katıldı. Bu firmaların yüzde 12,3'lük bölümünü yani 72 tanesini tekstil sanayii, yüzde 11,1'lik bölümünü yani 65 tanesini, giyim sanayii firmaları oluşturdu. Ankette tekstil ve giyim sanayiinin ağırlığı toplam yüzde 23,4'lük oranla dikkat çekici boyutta.
Ankette en güncel konulardan birini Irak savaşı öncesinde firmaların aldıkları önlemler oluşturuyor, Ankete katılan tekstil firmalarının yüzde 81,4'ü, giyim sanayii firmalarının ise yüzde 98,4'ü Irak savası öncesinde önlem almadıklarını belirttiler. Giyim sanayiinde ankete katılan 24 küçük ve 20 büyük işletmenin hiçbiri Irak savasına yönelik önlem almazken, 21 orta ölçekli isletmenin.se sadece 5,3'lük bölümü önlem aldığını belimi. Tekstil sanayiinde ise 30 küçük ölçekli işletmenin yüzde 16,7'si, 17 orta ölçekli işletmenin yüzde 5,9'u, 25 büyük ölçekli işletmeninse yüzde 30,4'lük bölümü olası Irak savaşı öncesinde önlemler aldıklarım bildirdi, Toplam imalat sanayi sonuçlarına bakıldığında Önlem alan işletmelerin oranının en düşük olduğu sektörü yüzde 1,6'lık oranla giyim sanayii oluştururken, tekstil sanayii de yine yüzde 18,6'lık oranla alt sıralarda yer aldı.

Sektör 2003'te yatırım düşünmüyor
2002 yılında özellikle tekstil alanında hızlı bir yatırım dönemi yaşayan sektörün 2003 yılında yatırımlarını frenlemeyi düşündüğü bu anketle ortaya çıkan ilginç sonuçlardan bir diğeri, 2003 yılının ilk yansında yatırım yapmayı planlamayan işletmelerin oranına bakıldığında tekstil sanayiinde rakamın yüzde 90,2, giyim sanayiinde ise oranın yüzde 86,5 olduğu görülüyor.

Ankete katılan işletmelerin 2002 yılındaki miktar olarak stoklarındaki gelişmelere bakıldığında tekstil sanayiindeki işletmelerin yüzde 38,7'sinin stoklarının arttığını, yüzde 40,3'ünün aynı kaldığını, yüzde 21'lik bölümü ise azaldığını bildirdiği görülüyor. Giyim sanayiinde ise toplanı isletmelerin yüzde 37.5'iik bölümü stoklarının arttığım, yüzde 48,2'lik kısmı aynı kaldığını ve yüzde 14,3'lük kısmı ise azaldığını ifade ediyor. Değer olarak stoklardaki gelişime bakıldığında tekstil sanayiindeki işletmelerin yüzde 67,7'lik bölümü stoklarının arttığını, yüzde 21'lik kısmı aynı kaldığını, yüzde 11,3'iük bölümü ise azaldığını belirtirken, bu oran giyim sanayiinde yüzde 42,9 arttı, yüzde 38,8 aynı kaldı ve yüzde 18,4 azaldı olarak görülüyor.

Finansman darboğazı yaşanıyor
Ankette çarpıcı noktalardan birini finansman darboğazı içinde bulunan firmaların oranı oluşturuyor. Tekstil sanayiinde finansman darboğaz içinde olan firmaların oranı yüzde 54,4 olarak dikkat çekici bir boyutta olurken, giyim sanayimde bu oran yüzde 37,7'lik oranda kaldı. Tekstil sanayiinde darboğaz içinde olan firmaların büyük bölümünü küçük ve orta ölçekli firmalar oluşturuyor.
Firmaların satış hedeflerini gerçekleştirme oranına bakıldığında 2002 yılında tekstil sanayiindeki firmaların yüzde 73.3'ünün, giyim sanayiindeki firmalarınsa yüzde 73,9'luk bölümünün satış hedeflediklerini yakaladıklarını görülüyor. Yine ankette 2002 yılında kar-zarar eden işletmelerin oranlarına bakıldığında tekstil sanayiinde yüzde 77,1, giyim sanayiinde ise yüzde 75'iik bölümün kar etmeyi başardığı belirtiliyor. Karşılıksız müşteri çek ve protesto lu senetlerin satışlara oranlarına bakıldığında tekstil sanayiinde hu rakamın yüzde 4,1, giyim sanayiinde ise yüzde 2.,2'de kaldığı ankette yer alan bir diğer sonuç.

İhracatın toplam ciro içindeki pay
Ankette ihracat yapan işletmelerin ihracatlarının toplam ciroları içindeki paylarına bakıldığında imalat sanayi içinde tüm ölçeklerde ihracat ciro oranının en yüksek olduğu sektörün daha önceki dönemlerde de olduğu gibi giyim sanayi olduğu görülüyor. Toplam işyerlerinde bu sektörde ihracat/ciro oranı 2002 yıiının ilk yansında yüzde 81,2 iken, 2002 yılında yüzde 80,6 oldu. Tekstil sanayii de bu konuda yüzde 50,1'lik oranla imalat sanayi içinde deri ve ayakkabı sektörünün ardından üçüncü sırada yer aldı.

Kapasite kullanım oranı
İSO Ekonomik Durum Tespiti anketinin sonuçlarına göre 2002 yılında kapasite kulianım oranı tekstil sanayiinde yüzde 70,7, hazır giyim sanayiinde ise yüzde 68,3 oldu. İstihdamın izlediği grafiğe bakıldığında 2002 yılının ilk yarısı için tekstil sanayiindeki firmalar yüzde 35,4 arttı, yüzde 44,6 aynı kaldı. 20 azaldı, giyim sanayi firmaları yüzde 27,8 arttı, yüzde 57,4 aynı kaldı ve yüzde 14,8 azaldı derken 2002 yılının ikinci yansında bu oran tekstil sanayiinde yüzde 32,8 arttı, yüzde 43,8 aynı kaldı ve yüzde 23,4 azaldı, giyim sanayiinde de yüzde 33,3 arttı, yüzde 51,9 aynı kaldı, yüzde 14,8 azaldı olarak belirtildi. 2003 yılının ilk yarısında istihdamda beklentiler ise tekstil sanayii için yüzde 27,3 artacak, yüzde 57,6 aynı kalacak ve yüzde 15,2 azalacak, giyim sanayi için yüzde 37,3 artacak, yüzde 52,9 aynı kalacak ve yüzde 9,8 azalacak olarak dile getirildi.

Anket çalışması detayları için tıklayın

Firmalar siparişler için 2003'ten umutlu
Tekstil ve hazır giyim sanayiinde siparişlerin 2002 yılındaki seyrine bakıldığında İSO anketine yansıyan sonuçlara göre 2002 yılının i!k yarısında önemli bir hareketlenme olmayan siparişlerde ikinci yarıda bir canlanma yaşandı. Ankete katılanlara bakıldığında 2002 yılı ilk yansında siparişlerde yaşanan gelişmeleri tekstil sanayi firmaları yüzde 40,7 arttı, yüzde 32,2 aynı kaldı ve yüzde 27,1 azaldı olarak değerlendirirken, giyim sanayi firmaları ise yüzde 39,6 arttı, yüzde 43,8 aynı kaldı ve yüzde 16,7 azaldı olarak yanıtladılar. 2002 yılının ikinci yarısı için yapılan değerlendirmelerde ise tekstil firmalarının yüzde 45,6'sı arttı, yüzde 31,6'sı aynı kaldı ve yüzde 22,8'i azaldı giyim sanayi firmalarının yüzde 52'si arttı, yüzde 26'sı aynı kaldı ve yüzde 22'si ise azaldı oiarak bildirdi.

2003 yılı için siparişlere yönelik beklentilerse oldukça umutlu. Tekstil sanayi firmalarının yüzde 48,3'lük, giyim sanayi fîrmalannınsa yüzde 67,3'iük bölümü siparişlerin 2003 yılı ilk yansında artacağını düşünüyor. Siparişlerin aynı boyutlarda kalacağını düşünenlerin oram tekstil sanayiinde yüzde 36,7, giyim sanayiinde ise yüzde 22,4. Siparişlerin azalacağını düşünenler ise tekstil sanayiinde yüzde 15, giyim sanayiinde yüzde 10,2 oiarak açıklandı.

İç ve dış satışlar ne olacak?
Sektörün iç satışlarının 2002 yılındaki gelişimine bakıldığında tekstil sanayiinin iç satışlarında artış yaşanırken, giyim sanayiinin iç satışlarının 2002 yılının ikinci yarısında gerilediği görülüyor. Tekstil sanayi iç satışların 2003 yılının ilk yansında aynı seviyede kalmasını beklerken, giyim sanayi artacağı umudunu taşıyor. Ankette iç satışların 2002 yıhnın İlk yarısındaki durumunu tekstil sanayi firmaları yüzde 44,3 arttı, yüzde 27,9 aynı kaldı ve yüzde 27,9 azaldı olarak belirtirken, giyim sanayiinde bu oranlar yüzde 23,7 arttı, yüzde 47,4 aynı kaidı ve yüzde 28,9 azaldı oldu. 2002 ikinci yansı için iç satışlara yönelik yapılan değerlendirmeler ise tekstil sanayiinde yüzde 50 arttı, yüzde 31,7 aynı kaldı ve yüzde 18,3 azaldı, giyim sanayi içinse yüzde 32.4 aitti, yüzde 27 aynı kaldı ve yüzde 40,5 azaldı olarak belirtildi.
2003 yılına yönelik beklentiler tekstil sanayi için stabil, giyim sanayi için umutlu, iç satışlarda 2003 yılı ilk yarısındaki beklentiler: tekstil sanayiinde yüzde 50,8'lik kesim siparişlerin aynı kalacağını, giyim sanayiinde de yüzde 45,9'İuk kesim artacağını düşünüyor.
Ankete yanıt veren firmaların tekstil sanayiinde yüzde 29.5 kısmı artış beklerken, yüzde 19,7'lık kısmı azalacağına inanıyor, Giyim sanayi firmalarının da yüzde 37,8'lik bölümü siparişlerin aynı kalacağını, yüzde 16.2'lik bölümü de azalacağını düşünüyor.

Üretime dönük beklentiler
Üretim durumu ve tahminlerine göre de 2002 yılını üretim artısı ile geçiren tekstil sanayiinin 2003'de de aynı seviyeyi koruyacağı, giyim sanayinin de üretiminin artacağını ortaya koydu.
Üretimde 2002 yılı ilk yarısındaki gelişmelere bakıldığında tekstil sanayiinden yüzde 58,2'lik bölümün üretimini artırdığı, yüzde 23,9'luk bölümün üretiminin aynı kaldığı, yüzde 17,9'lıık bölümünse üretiminin azaldığım belirttiği görülüyor. Giyim sanayiinde üretimim arttı diyenler yüzde 46,8, aynı kaldı diyenler yüzde 40,3, azaldı diyenlerse 12,9 oranında.
2002 yılında ise üretim konusunda tekstil sanayi yüzde 55,2 arttı, yüzde 28,4 aynı kaldı ve yüzde 16,4 azaldı derken, giyim sanayi yüzde 48,4'lık kesim arttı, yüzde 22,6'hk kesim aynı kaldı ve yüzde 29'luk kesim azaldı görüsünü savundu.
Üretimde 2003 yılma yönelik beklentilere bakıldığında ankete katılanların tekstil sanayiinde yüzde 42'si, giyim sanayiinde ise yüzde 67,2'si üretimin artacağını düşünüyor. Üretimin aynı kalacağım düşünenlerin oranı tekstil sanayiinde yüzde 44,9, giyim sanayiinde yüzde 21,3, azalacağının düşünenlerin oram ise lekstil sanayiinde yüzde 13, giyim sanayiinde yüzde 11,5 oiarak belirtiliyor.