Bu Sayı

Editörden

 Güncel

  Halit Narin: Ekonomide iyileşme, ancak kayıpların telafisiyle başlar

  TİSK Genel Sekreterler Koordinasyon Kurulu

 Ayın Konusu

  Prof.Dr. Tankut Centel: İş güvencesine siyasi yatırım yapılmak isteniyor

  İş güvencesi yasa tasarısı neler getiriyor?

 AR-GE

  Tekstil Araştırma Merkezi kuruldu

 Sektör

  Tunus tekstil ve konfeksiyon sektörü

  Türkiye-Tunus KEK 9. Dönem Toplantısı

Dr. Binhan OĞUZ BİRKAN: TUNUS İLE SERBEST TİCARET ANLAŞMASINDAN SEKTÖRÜN BEKLENTİLERİ

TUNUS TEKSTİL VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ

Tunus ekonomisi içinde Tekstil Sektörünün Türkiye’dekine benzer bir ağırlığı olduğu görülmektedir.

Tekstil Sektörünün İki Ülkenin Ekonomilerindeki Ağırlığı

	Ulusal İstihdamın	GSMH’ın	İhracatın
TUNUS	% 10,5	% 6,4	% 41
TÜRKİYE	% 11	% 10	% 38

 Tekstil Sektörü Tunus ekonomisinde Turizm kadar önemli olup, sektörde kayıtlı istihdam 200 000 kişi kadardır.
 Ülkenin en büyük imalat sanayiidir.
 Sektördeki 1910 (10 kişiden fazla istihdamı olan) şirketin 2/3’si ihracatçıdır.
 Tunus, dünya hazır giyim ihracatında ilk 15 ülkeye girmektedir.
 Tunus AB’nin en önemli 4. tedarikçisidir. (Türkiye 2. tedarikçi) (Euratex)
 Bleu-jean, spor pantolon, mayo, iş elbisesinde AB’nin 1. tedarikçisi konumundadır.
 

Konfeksiyonda AB’nin fason ülkesi
 AB Tunus’ta sektöre hammadde ve pazar sağlamaktadır.
 Tekstil ve Konfeksiyon ihracatı 3,3 milyar Dinar’a ulaşmıştır ;
~2,2 milyar US$ (1Dinar : 1,4692 US$-21 01 2002 Tunus Merkez Bankası kuru)
 Sektörün ihracatı bir önceki yıla göre % 8,11 oranında bir artış göstermiştir.
 Sektör ihracatının % 92’si AB’ye yönelmektedir (Türkiye’de % 64 civarında)
 Fransa, Almanya ve İtalya, Tunus sektör ihracatının % 73’ünün alıcısıdır.
 Sektör ihracatının % 94’ü Konfeksiyondadır
 Sektör ihracatının % 43,5’ini Erkek Giyim oluşturmaktadır
 Blue-jean ihracatı çok önemli olmakla birlikte, giderek artan Asya rekabeti karşısında yavaşlama göstermektedir.
 Kadın Giyim toplam sektör ihracatının % 21,2’sidir, bunun % 8,6’sı iç çamaşırından oluşmaktadır.

Tunus’ta Sektörün Başlıca İhracat Ürünleri (2000)

	MTND	%
Pantolon	692,4	21,3
Blue-Jean	534,2	16,4
Kadın iç Çamaşırı	283,1	8,7
İş Elbisesi	443,4	13,6
Gömlek	205,2	6,3
Ceket, Anorak,  Mont	180,6	5,5
TOPLAM	2338,9	71,8

Kaynak : Tunus Devlet İstatistik Enstitüsü
 

Sektörün ihracatı ithal kumaş ve ipliğe dayalıdır
 Tunus’ta dokuma ve iplik çok az gelişmiştir.
 AB menşeli kumaş ve hammadde ithalatına bağımlılık sektörün büyük bir zaafını oluşturmaktadır
 2000 yılında sektör ihracatının % 73’ü ithalata gitmektedir (1999’da % 76)
 Sektör ithalatı 2,3 milyar Dinar’dır , ~1,6 milyar US$
 Sektör ithalatının % 60’a yakın kısmı kumaş ithalatıdır.
 Tunus Tekstil İthalatının % 57’si Fransa ve İtalya tarafından karşılanmaktadır.
 Sektör ithalatının % 90 gibi önemli bir kısmı AB kökenlidir
 Fransa, Tunus tekstil ithalatının % 32’sini, İtalya % 24,9’unu, Almanya % 11,8’ini, İspanya % 5,1’ini, Hollanda % 3,8’ini, İngiltere % 3,3’ünü, Yunanistan % 1,1’ini oluşturmaktadır.
 

TÜRKİYE – TUNUS ARASINDA SEKTÖRDE DIŞ TİCARET

Türkiye ile Tunus arasındaki sektör dış ticareti oldukça kısıtlıdır. (EK III)
 Tunus’a sektör ihracatımız azalmıştır
 Son 5 yıl incelemesinde 1998 da toplam sektör ihracatı 212,5 milyon US$’a yükselmiştir. 1999’da nispeten yüksek kalarak 128 milyon dolar olmuştur.
 1999’da Türkiye’nin ihracatı Tunus’un sektörde ithalatında % 8 civarında bir yer tutmaktadır.
 2000 yılında Tunus’tan toplam sektör ithalatımız arttığından ve ihracattaki önemli düşüş yaşandığından dış ticaret fazlamız 125 milyon dolardan 7 milyon dolara düşmüştür.2001 yılı ilk 10 ay rakamların
 2001 yılı rakamlarına göre geçen yıla kıyasla ihracatımızın sabit bir gelişme göstereceği tahmin edilmektedir.
 Tunus’a 1999’da konfeksiyon ürünleri ihracatında yapılan ihracat ivmesi sonraki 2 yılda yakalanamamış gözükmektedir.

Konfeksiyon ihracatı incelemesinde en dikkati çeken nokta 1998’de 203 milyon US$’a ulaşan ihracatımızın giderek düşüşüdür.
1999’da tekstilde en çok satılan ürünlerde :
Örme mensucat
Viskoz ipeği
Pamuklu dokuma
Kadife
Sentetik iplik gibi ürünler sıralanırken
1999’da konfeksiyonda
Kadın, erkek takım elbiseler
Tişörtler
Kazaklar
Gömlek
İç giyim görülmektedir.

2000 yılında tekstilde en çok satılanlarda
Pamuklu dokuma
Sentetik iplik
Kaplanmış mensucat
Örme kumaş
Gipe iplikler gelmektedir
2000 yılında konfeksiyonda en çok satılanlarda
Tişörtler
Kadın, erkek dış giyim
Çuvallar
İç giyim sıralanmaktadır ancak bir önceki yıla oranla ihracatta düşüş önemlidir.

Tunus’un 900 milyon US$’a yakın mensucat ithalatına karşın Türkiye’den kumaş alımları 6 milyon dolar civarında tahmin edilmektedir.

Tunus’a yapılan konfeksiyon ihracatında birim fiyatlarda rekabet açısından incelenmeye değer bir düşüş görülmektedir (EK IV)

6102 kadın dış giyimde 1999’da 29,81 US$/kg olan birim fiyatı, 2001’de 6,96 US$’dır.
6103 erkek takım elbiselerde 1999’da 12,10 US$ olan birim fiyatı 2001’de 3,21 US$/kg’dur.
6109 tişörtlerde 24,86 US$/kg olan birim fiyat 2001’de 4,38’e düşmüştür.

Tunus’tan son 3 yılda ithalatımız özelikle hazır giyimde artış trendindedir
 1999’da 2,6 milyon US$ olan sektör ithalatımız, 2000’de 34 milyon dolara ulaşmıştır.
 2000 yılında Tunus’tan sektörde yapılan ithalatta tekstil ürünleri ağırlıklıdır
 2001 yılında Tunus ile hazır giyim dış ticaretimizin 55 906 dolar açık vermesi, tekstilde ithalat düşerken, konfeksiyonda artması ilgi çekmektedir.

TÜRKİYE İLE TUNUS ARASINDA SERBEST TİCARET ANLAŞMASI OLMAMASINDAN KAYNAKLANAN SEKTÖR SORUNLARI

 AB ile Tunus arasındaki STA’nın 1 Mart 1998’de yürürlüğe girmesi ile hazır giyim ürünlerinde Tunus’un AB’ye uyguladığı gümrük vergilerinin giderek azalması, Tunus’un konfeksiyon alımlarını AB ülkelerine kaydırmasına sebep olmuş mudur sorusu akla gelmektedir.
 STA sayesinde Tekstilde Tunus’un AB’ye Uyguladığı Gümrük Vergileri giderek azalmaktadır

Tunus’un 1 Ocak 2001 tarihinde AB’ye uyguladığı Vergiler

	Gümrük Vergisi	KDV	% 10 Avans *
Hammadde, Elyaf	0	18	Yok
Her çeşit İplik	15	18	Yok
Her çeşit Kumaş	31	18	Yok
Tabi maddeden Giyim	33,11	18	Var
Sentetikten Giyim	33,11	29	Var

* Konfeksiyon gibi bazı ürünler Tunus’ta bu vergiye tabiidir. Bu ürünün fiyatı+Gümrük Vergisi üzerinden hesaplanır. Bu vergi mali sene sonunda iade edilir. Ancak, ithalatçı genelde bu vergiyi fiyatının içine sokmaktadır.

 

AB Hazır Giyim Ürünleri İçin Gümrük	Tarife Oranları Gelişmesi (%)
1999	43
2000	37,84
2001	33,11
2002	28,38
2003	23,65
2004	18,92
2005	14,19
2006	9,46
2007	4,73
2008	0

Serbest Ticaret Anlaşmasının Türkiye-Tunus arasında imzalanamamasından dolayı 2002 yılında konfeksiyonda Türkiye’ye % 43’ler oranında uygulanan Gümrük Vergisi AB ülkelerine % 28,38’dir ve fiyatla rekabetin bu derece keskin olduğu ortamda % 14,62 oranında daha fazla gümrük vergisi ödememiz bu ülkeye ihracatımızda önemli bir engel teşkil etmektedir.

Türkiye Tunus’ta fason üretim yapıp AB’ye ihracatta AB ülkelerinin avantajını kullanamamaktadır
• Tunuslu konfeksiyon firmalarının çoğu ihracatlarını off-shore bölgeler üzerinden yapmaktadırlar.
• Bu off-shore bölgelerde konfeksiyon üretimi AB için AB ülkelerinin hariçte işleme rejimini işletmesi ile gerçekleşmektedir.
• Hariçte işleme rejimi ile giren hammadde, mensucat veya kesilmiş kumaş tamamen vergilerden muaf olmaktadır.
• Türkiye AB’ye ihracatta bu avantajı kullanamamaktadır.
• Türkiye ile Tunus arasında STA olmamasından dolayı AB ülkeleri Türkiye’den aldıkları Türkiye menşeli kumaşları Tunus’a gönderip fason yaptırdıklarında, söz konusu konfeksiyon ürünü tekrar AB’ye geri döndüğünde AB telafi edici vergi ödemektedir. Bunun % 14’lere vardığı belirtilmektedir.
• Türkiye ile Tunus arasında imzalanacak STA sayesinde bu maliyeti arttırıcı ve Türk menşeli mensucat kullanımını caydırıcı unsur ortadan kaybolacaktır.


Tunus-Türkiye arasında imzalanacak STA sonrası Tunus’un AB’ye sektör ihracatını arttırma olasılığı karşı tarafı ikna da kullanılabilir
 Türkiye, Tunus’un bugün büyük ölçüde kumaş alımı yaptığı İtalya’nın 5-10 sene önceki konumundadır.
 Kumaş kalite ve fiyatı açısından Türkiye İtalya’dan çok daha rekabetçi bir konumdadır, Tunus’un ülkemizden mensucat ithalatını arttırması Tunus konfeksiyon sanayiinin avantajına bir gelişme olacaktır.
 Ayrıca, bugün Türk konfeksiyon firmaları büyük markalara çalışmaktadırlar ve Tunus’ta AB’ye ihraç edilmek üzer fason üretim yaptırabilirler
 Türkiye bu alışverişte Tunus’a katma değeri yüksek mallar satarken, Tunus’tan daha harcı alem mensucat alımını da arttırabilir.

TUNUS TEKSTİL VE GİYİM SEKTÖRÜNDE TÜRKİYE İÇİN OLANAKLAR

 Sektör Yabancı Yatırımcılara Açıktır
 Sektördeki firmaların % 46’sı yabancı yatırım ortaklıdır, bunların büyük bir çoğunluğunu AB yatırımcıları oluşturmaktadır.
 Sektördeki firmaların % 28’i % 100 yabancı sermayelidir.
 İplik ve Kumaşta Tunus’un Yatırım Eksiklikleri Var
 Sektör hammadde, iplik ve kumaşının büyük bir kısmını ithal etmektedir
 ancak Tunus tekstil şirketlerinin rekabetliliğini koruyabilmesi için özellikle dokuma faaliyetlerini entegre etmeleri gerektiği görülmektedir.
 Son iki senede dokuma alanında yapılan yatırımlar yeterli olamamaktadır.
 Tunus Sanayi Teşvik Ajansının verilerine göre şirket sayısı
• Dokumada : 62
• İplikte : 51
• Boyahanede : 32
Bu sayılar iplik ve dokuma alanındaki yetersizliklere ışık tutmaktadır.
 Örme yabancı yatırımcılar için geleceği parlak bir yatırım alanı olarak görülmektedir
 Tunus’un Sektörde Yatırım Perspektiflerinde Entegre Tesisler Var
 Tunus, Sektörün Gelişme Stratejilerine dair bir Plan oluşturmuş bulunmaktadır (İsviçre-Gherzi Organisation ile)
 1997-2006 yılları için Tunus’un sektör yatırım hacmi 32000 milyon Dinar olarak saptanmıştır.
 Bu çerçevede 24 proje bulunmaktadır
• 6 Entegre tesis projesi
• 4 çeşitli giyim
• 14 ihracat odaklı hazır giyim
Söz konusu yatırımların 218 milyon Dinar gerektirdiği belirtilmektedir.
 

Fason için yatırım
Sektörde iş gücü maliyetinin düşüklüğü, AB için fason çalışması, zamanında teslim disiplini, AB’ye coğrafi yakınlık gibi faktörler önemli avantajlar oluşturduğundan bu tür AB için fasona çalışan Tunus firmaları ile anlaşma ve/veya ortaklık yapmak Türk tekstil firmaları için olanakların araştırılabileceği bir alan olarak gözükmektedir.