Tekstil İşveren ONLINE

Dr. Binhan BİRKAN OĞUZ

8 -12 Temmuz tarihleri arasında Devlet Bakanı Sayın Prof. Dr. Şuayip Üşenmez eşbaşkanlığında Meksika'da gerçekleşen I. Dönem Karma Ekonomik Toplantısına tekstil sektörünü temsilen Sendikamız katılmıştır. Mexico City'de gerçekleşen bu görüşmeler AB ile Serbest Ticaret Anlaşması (STA) Temmuz 2000 de yürürlüğe giren Meksika'nın Türkiye ile de STA imzalaması konusunda ilk olumlu adımı oluşturmuştur.

Meksika, ekonomisi Türkiye ile önemli benzerlikler gösteren ama ticari ilişkilerimizin zayıf olduğu bir ülkedir. Sayın Bakan Şuayip Üşenmez'in Meksika Ekonomi Bakanı Sayın Luiz Ernesto Derbez ile yaptığı iki ülke ekonomik ve ticari ilişkilerine dair görüşmeler KEK toplantısı teknik görüşmeleri ile kuvvetlendirilmiştir.

Meksika Dış Ticareti Dış Ticaret Müsteşarlığı Müsteşar Yardımcısı Sayın Abdullah Köten, AB Genel Müdür Yardımcısı Sayın Necmi Uğurlu, Anlaşmalar Genel Müdürlüğü Daire Başkanı Sayın Ender Çapanoğlu, Uzman Sayın Davut Ateş ve Meksika Ekonomi Bakanlığı Uluslararası Ticari Müzakerelerden Sorumlu Müsteşar Dr. Luis De la Calle arasında gerçekleşen KEK toplantısı teknik görüşmeleri iki ülke dış ticaretinin geliştirilmesi açısından son derece verimli geçmiştir.

Türkiye ile dış ticaret hacmi 89 milyon US$'ı aşmayan Meksika ile yapılacak STA'nın ekonomik ve ticari ilişkilerin geliştirilmesinin yanı sıra, ülkelerin bölge ülkelerine açılmasına da önemli katkıda bulunacağı düşünülmektedir.

Meksika Kilit Ekonomik Verileri (2000)

GSMH

GSMH tarım

GSMH sanayi

GSMH hizmetler

GSMH diğer

Kişi başına milli gelir

Büyüme hızı

Enflasyon oranı

Yabancı sermaye

Dış borç

Döviz rezervi

602 milyar US$

%4,5

%18

%62

%15,5

5683 US$

% 7,2

13.162milyarUS$

62,8 milyar US$

33,5 milyar US$

Meksika Dış Ticareti

İHRACAT

Makine, parçaları, ve elektrik ürünleri

Oto sanayi ve yan ürünleri

Endüstriyel ürünler

Madenler ve petrol

Tekstil ve Konfeksiyon

-------------------------

İTHALAT

Makine

Endüstriyel ürünler

Oto parçaları

Plastik ürünleri

Madenler

166,4 MilyarUS$

% 28,5

%16,9

%13,3

% 9,6

-------------------------

174,4MilyarUS$

% 26,5

% 14,5

% 9,8

% 5,9

Türkiye-Meksika arası STA öncelikli olarak AB ile ilişkilerden kaynaklanmaktadır.

Meksika-AB arasında imzalanarak Temmuz 2000'de yürürlüğe giren STA ülkemize otomatik olarak uygulanamamaktadır. Ancak, oluşacak trafik sapmasını ve haksız rekabeti önlemek üzere Türkiye ile Meksika arasında benzer bir anlaşmanın gerçekleştirilmesi gerekliliği ortaya çıkmıştır.

Bu toplantıda, anlaşma görüşmelerine kısa sürede başlanması hususunda mutabakata varılması son derece olumludur.

AB ile gerçekleştirilen Gümrük Birliği anlaşması ortak ticaret politikasını zorunlu kıldığından, tarafların tercihli anlaşmalardan kaynaklanabilecek ticaret sapmalarını engellemek amacıyla 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararının 16. maddesi ile, Türkiye'nin bu Karar'ın yürürlüğe girmesini izleyen 5 yıl içinde AB'nin tercihli anlaşma ve tek taraflı ticari tavizlerinin tanındığı otonom rejimlere uyum sağlaması öngörülmüştür.

Türkiye 1.1.2001 tarihine kadar AB'nin ikili anlaşmalar ve otonom rejim kapsamındaki tercihli düzenlemelerini üstlenme yükümlülüğü altında olduğundan 13 ülke ile STA imzalamış bulunmaktadır. Meksika ile de aynı şartlar ve nedenlerden dolayı STA imzalamak zorunda olan Türkiye'nin bu ülkeye ihracatının artması, ihtiyaç duyduğu hammadde veya yarı mamul malları daha uygun koşullarda temin etmesi beklenebilir.

Bunun yam sıra AB mallarının tavizli koşullarla girme imkanı bulduğu Meksika'da Türk mallarının dezavantajlarının yok edilmesi mümkün olacaktır.

Meksika Latin Amerika'da ayrıcalıklı bir partner olabilir

Meksika'nın, Latin Amerika ülkeleri arasında gerek AB, gerek ABD için sahip olduğu özel konum nedeniyle Türkiye-Meksika arası STA ayrı bir önem taşımaktadır. NAFTA sonrası ihracatının % 95'i ABD'ye yönelen Meksika Türkiye için Amerika piyasasına girmede ayn bir köprü oluşturabilir.

ABD'ye bağımlılığı nedeniyle Meksika, dünyanın en güçlü tüketim bölgesi AB ile ilişkileri arttırarak pazar çeşitlendirmesine ayrı bir özen göstermektedir; Meksika, 2005 yılında tamamlanacak Amerika Serbest Bölgesi nedeniyle kaybedeceği imtiyazlı konumunu AB ile dengeleme stratejisine STA ile geçmiştir.

Meksika'nın AB'ye ihracatı 2000 yılında 5 milyar US$ ile sınırlıdır ancak kısa bir dönemde AB ile ticaretin 3 kat artması beklenmektedir. AB büyük tavizler vererek tekstil pazarını bu ülkeye açtığından ve Meksika tekstil sanayi Türkiye ile önemli benzerlikler gösterdiğinden Meksika'nın AB'de orta vadede rekabet doğurması olasıdır.

Meksika tekstil hazır giyim sektörü Türkiye ile önemli benzerlikler göstermektedir.

Meksika dünya tekstil ve hazır giyim liderlerindendir. 1993-1999 arası ihracatı % 384 oranında bir artış göstermiştir. 1999'da 10 milyar US$ toplam ihracatı olan sektörün GSMH'a katkısı % 8,3 civarındadır.

Geçen yıl ise sektör ihracatı 11.288 milyon US$ olmuş ancak bunun % 80'i ABD'ye yönelmiştir. 1994 sonrası ihracata dayalı bir sanayie kavuşan Meksika'da Türkiye örneğinde olduğu gibi hazır giyim ihracatı ağırlıklı olurken tekstil ihracatı 2,6 milyar US$ civarındadır.

Tekstil ve Hazır Giyim de kayıtlı istihdam 830.156 olup, şirket sayısı 16.203'dür, ancak sektörde kayıt dışılığın ortalama % 50 olduğu tahmin edilmektedir.

Yucatan, Duarngo, Coahuila, Puebla, Sonora ve Baja California Norte'de ihracat ağırlıklı tekstil yatırımları bulunmaktadır.

Sektörde yabancı yatırımcı olarak 815 firma bulunmaktadır. 1994-Eylül 2000 arası sektör 1.527,2 milyon US$ tutarında yabancı yatırım çekmiş ve toplam yabancı yatırımların % 3,8'ini oluşturmuştur.

En büyük yatırımcı konumunda olan ABD'yi (% 82,8), İngiltere (% 5,4) ve Tayvan (% 2,3) izlemektedir.

Meksika kurulu tekstil makine kapasitelerinde de Türkiye ile benzerlikler göstermektedir. Dünya kurulu rotor kapasitesinin % 1,3'ü Meksika'dadır (Türkiye % 5,1).

Mekiksiz tezgahlarda Meksika dünya kurulu kapasitesinin % 2,1'ine, (Türkiye % 2,2), mekikli tezgahlarda % 2,2'sine (Türkiye % 2,2) sahiptir. (Kaynak ITMF)

Meksika, STA sonrası AB'ye tekstil ihracatını arttırabilir

Son 5 yılda Meksika'nın ABD'ye ihracatı % 34,8 artarken AB'ye sadece % 7,8 oranında bir yükselme kaydedilmiştir. 1998'de Meksika-AB tekstil sektörü dış ticaret hacmi 396 milyon US$ olup, Meksika ihracatı bunun sadece % 25'ini oluşturmaktadır. 1999'da STA sürecine girildiğinde sektörde ticaret artarak 428 milyon US$'a ulaşmıştır. 2000'de STA'nın yürürlüğe girmesi ile bu 567 US$'a erişmiştir.

Meksika, 1999 ve 2000'de tekstilde ABD'nin üçüncü tedarikçisi konumunda olurken, AB'nin 62. tedarikçi ülkesidir. Ancak, Meksika'nın AB'ye özellikle hazır giyim ihracatını arttırması olası gözükmektedir; 8 milyar dolarlık toplam hazır giyim ihracatında Meksika bunun sadece 21 milyon ECU tutarında bir kısmını AB'ye yönlendirmiş bulunmaktadır ve potansiyel büyüktür. Aynca, STA sonrası Meksika, AB yatırımlarını çekmeyi ve stratejik ortaklıklar kurmayı hedeflemektedir.

Türkiye-Meksika STA'sı çok düşük olan genel dış ticaret hacmimizi yükseltecektir.

Meksika'da ithalatta çok yüksek korumalar mevcuttur, Türk ürünlerinin vergisiz olarak girişinin sağlanması Türk ürünlerinin rekabet şansını arttıracaktır.

Türkiye-Meksika arası 89 milyon doları aşmayan dış ticaret hacminde tekstil ve hazır giyim dış ticareti 14,8 milyon dolar civarındadır.

Türkiye ağırlıklı olarak 2 milyon dolar civarında suni ve sentetik devamsız elyaflar ihraç ederken (1999), 2000 yılında Meksika'dan 10 milyon dolar civarında aynı üründen mal almıştır.

- Toplam dış ticarette 6 milyon dolar civarında olan dış ticaret açığı 2000 yılı ilk 10 ayı verilerine göre tekstil ve hazır giyimde 4 milyon dolar civarındadır.

Türkiye-Meksika STA'sı tekstilde oluşabilecek haksız rekabeti önleyecektir.

Gümrük Birliği'ni tam üye gibi üstlenmiş bir ülke olarak AB'nin Meksika pazarına girmede elde ettiği haklardan faydalanmak ve iki ülke arasında oluşacak trafik sapmasını önlemek Türkiye-Meksika arası imzalanacak STA ile mümkün olacaktır.

- Gümrük tarifeleri dışında Meksika'nın diğer tercihsiz ticaret yaptığı ülkelere olduğu gibi, Türkiye'ye de uygulayacağı diğer tarife dışı engeller iki ülke arası ticarette eşitsiz şartlar yaratmaktadır. Sektörde en önemli yasal engellerin başında emsal fiyat uygulaması ve etiket yönetmeliği gelmektedir. Bunlara Gümrüklerde istenen evrakların çokluğu da eklenebilir.

Türkiye, Ortak Gümrük Tarifesi çerçevesinde pazarını Meksika'ya açmış durumda olmasına rağmen, Meksika'nın hazır giyimde Türkiye'ye uyguladığı gümrük vergisi oranları % 35'e varmaktadır.

AB-Meksika arası Menşe kuralları son derece katıdır. Türk tekstil ürünlerinin AB üzerinden dolaylı ihracat olanağı zayıftır. Oysa Meksika ürünlerinin AB menşe kazanarak ülkemize girmesi çok kolaylaşmış durumdadır.

Görülen bu trafik sapması ve haksız rekabetin önlenmesi ve ihracatımızın arttırılması için en kısa zamanda STA müzakerelerine başlanması faydalı görünmektedir.

ABD'ye köprü olan, Latin Amerika'daki bu stratejik partner ile STA'nın ilk adımlarının atılmış olması son derece memnun edici bir gelişmedir.